Rabbi Jon-Jay
TILSEN*
1858 ve 1859 Osmanlı Toprak Kanunlarının ve tescil
hukukunun Filistin ve İsrail’deki Araplar ve Yahudiler arasındaki uyuşmazlıkta
payı vardı. (Aşağıdaki haritaya bakınız) Bu makale anılan kanunların amaç ve
şartlarının ana hatlarını şema halinde gösterecek, ardından mezkûr kanunların
birtakım etkilerini açıklayacak; sonuç olarak Yahudi-Arap ilişkisindeki saklı
anlamları tartışacaktır.
21 Nisan 1858 tarihli Osmanlı Toprak Kanunu, toprak
mülkiyetini beş sınıf olarak belirlemekteydi: ملك milk,
وقف waqf, ميري miri,
متروك matruk ve
موات mawat. Milk belirli bir hizmete mahsus
olmayan özel mülkiyet toprağıdır; raqaba(ki en yüksek dereceli özel mülkiyet
budur) bireye verilmiştir[1].
Genellikle Filistin’deki milk mülkiyetinin çok az bir kısmı Müslüman
fatihler tarafından toprak dağıtımı yapıldığı sırada inanmayanlara devredilen
arsalardı[2]. Waqf
mülkiyeti dini amaca ithaf edilmiş toprağı –teorik olarak Allah tarafından
sahiplenilmiş– içerirdi ve dini cemaat gibi güvenilirliği öngörülmüş makam tarafından
elde tutulur veya yönetilirdi[3].
* Bu yazı Sayın Rabbi Jon-Jay TILSEN’in izni ile Türkçeye
çevrilmiştir. Yazının özgün hali için bk. http://www.beki.org/landlaw html.
* Congregation Beth El–Keser Israel (BEKI) cemaati
lideri.
* Kırıkkale Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Tarihi Anabilim
Dalı.
[1] GRANOTT Abraham, The Land System in Palestine — History and
Structure, çeviren SİMON M., London, 1952, s. 87.
[2] GRANOTT, 1952, s. 88.
[3] GRANOTT, 1952, s. 87.